Sam Parfitt is CEO en oprichter van The True Athlete Project (TAP), een internationaal initiatief om de sportcultuur te veranderen via een meer mensgerichte en holistische aanpak.
Volgens een onderzoek dat is gepubliceerd in Nature heeft ongeveer 35% van de topsporters te maken met mentale gezondheidsproblemen. Een van de meest voorkomende problemen is een burn-out. Sporters als Simone Biles, Michael Phelps en Naomi Osaka hebben dit onderwerp meer aandacht gegeven, maar de cijfers laten zien dat er nog veel werk te doen is.
Sam Parfitt weet uit eigen ervaring hoe moeilijk dit kan zijn. Hij verhuisde van Engeland naar de Verenigde Staten om op het hoogste niveau college tennis (NCAA Division I) te spelen. Door meerdere blessures en operaties kwam zijn sportcarrière plotseling tot stilstand. Dat had een enorme impact op zijn mentale gezondheid. Die periode liet hem zien dat sport levens kan veranderen, maar ook schade kan veroorzaken als de omgeving ongezond is.
In dit interview vertelt hij hoe sport een krachtig middel kan zijn voor een beter welzijn, welke rol mindfulness speelt bij prestaties en mentale gezondheid, en welke kansen de samenwerking tussen The True Athlete Project en Johan Cruyff Institute biedt.
The True Athlete Project is opgericht om de sportcultuur te veranderen. Wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen, en waarom is verandering nodig?
Ik denk dat de sport veel van de uitdagingen weerspiegelt die we ook in de samenleving zien. Voordat we sporters zijn, zijn we mensen. Daarom hebben ook sporters te maken met eenzaamheid, onzekerheid en de mentale gezondheidsproblemen die vandaag de dag veel voorkomen.
De grootste uitdaging is ervoor zorgen dat mensen zich weer verbonden voelen: met zichzelf, met anderen en met de wereld om hen heen. Als dat lukt, krijgen ze weer het gevoel dat ze invloed hebben op hun eigen leven. Juist daarin kan sport een bijzondere rol spelen.
Miljoenen mensen beleven via sport de mooiste momenten van hun leven. Toch verandert die ervaring nog te vaak in iets negatiefs of blijft de sport vasthouden aan oude werkwijzen die niet meer passen bij deze tijd.
We laten daardoor een enorme kans liggen. Sport heeft de kracht om het leven van miljoenen mensen positief te veranderen.
“We moeten ons afvragen hoe we een omgeving kunnen creëren waarin dat potentieel volledig tot zijn recht komt. Dat is precies de missie van The True Athlete Project.”
Sport wordt vaak gezien als goed voor de mentale gezondheid, maar kan ook leiden tot burn-out, angst en uitval. Hoe kan sport juist meer bijdragen aan welzijn?
Mindfulness staat centraal in alles wat we doen, omdat het veel uitdagingen helpt aanpakken waarmee sporters, coaches en andere professionals te maken hebben.
Allereerst helpt het om beter te presteren. Het leert mensen hun aandacht te richten op het huidige moment en hun emoties onder druk beter te beheersen. Toen ik zelf tennis speelde, had ik tussen twee punten ongeveer twintig seconden om rustig adem te halen, mijn focus terug te vinden en me voor te bereiden op de volgende rally. Dat korte moment maakte een groot verschil.
Sam Parfitt en het team van The True Athlete Project op de campus van Johan Cruyff Institute in Barcelona.
Maar de voordelen gaan veel verder dan alleen betere sportprestaties.
“Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat mindfulness de slaap verbetert, het immuunsysteem versterkt, de gevolgen van langdurige stress vermindert en helpt bij het voorkomen of omgaan met angst en depressie.”
Daarnaast is er nog een derde aspect dat voor ons net zo belangrijk is. Mindfulness helpt mensen na te denken over wie ze zijn en welke invloed ze op de wereld willen hebben. Zo leven ze meer volgens hun eigen waarden. En als ze daarvan afdwalen, helpt mindfulness om weer terug te keren naar wat echt belangrijk is.
Daarom kijken wij breed naar mindfulness. Het helpt sporters beter te presteren, ondersteunt hun welzijn én draagt bij aan een gezondere sportcultuur. Die totaalbenadering spreekt sporters, coaches en organisaties sterk aan.
Kun je een concreet voorbeeld geven van hoe mindfulness sporters helpt?
Zeker. We werken bijvoorbeeld met middelbare scholieren in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Wanneer we voor het eerst een groep ontmoeten, zien we vaak een traditionele situatie: de coach geeft instructies, de sporters luisteren en niemand wil opvallen.
Als we die situatie veranderen door iedereen, ook de coach, in een kring te laten zitten, verandert de sfeer vrijwel direct. Sporters voelen minder druk om zich sterk of onkwetsbaar voor te doen en gaan veel eerlijker met elkaar om.
De grootste voordelen van mindfulness ontstaan door regelmatig te oefenen, maar de verandering in de groep is vaak meteen merkbaar. Soms zijn tien bewuste ademhalingen al genoeg om iedereen rustiger en meer aanwezig te laten voelen. Dan ontdekken sporters dat sport ook op deze manier kan voelen.
Daardoor wordt het voor jonge sporters makkelijker om met hun coach te praten en open te vertellen wat ze meemaken.
Ik denk vaak terug aan een sporter met wie we via een Britse sportbond werkten. Na een van onze eerste bijeenkomsten besloot zij voor het eerst professionele hulp te zoeken voor haar mentale gezondheid. Ze voelde zich veilig genoeg om die stap te zetten.
Later deed ze mee aan ons Global Mentorship Program, waarin ze een jaar lang werd begeleid door een mentor. Uiteindelijk werd ze zelf mentor. Ze begeleidde een jonge sporter en gaf mindfulnesssessies aan jongere deelnemers.
Dat is precies het sneeuwbaleffect dat we willen bereiken.
Iedereen ervaart het anders. Sommige deelnemers vertellen dat ze zich beter kunnen concentreren op school. Anderen zeggen dat ze beter omgaan met moeilijke situaties thuis, betere coaches zijn geworden of beter presteren tijdens wedstrijden. Dat laat zien hoeveel mogelijkheden dit werk biedt.
The True Athlete Project ontwikkelt programma’s voor sporters, coaches, docenten en sportorganisaties. Welke initiatieven hebben de meeste impact?
We werken op verschillende niveaus binnen de sport.
Aan de ene kant hebben we programma’s voor kinderen en jonge sporters. Dat is heel persoonlijk werk en de positieve veranderingen zijn vaak snel zichtbaar.
Tegelijkertijd werken we samen met organisaties zoals British Gymnastics, British Cycling en Skateboard GB. Samen kijken we opnieuw naar wat succes eigenlijk betekent. Niet alleen winnen is belangrijk, maar ook een sportcultuur waarin welzijn, goed luisteren en een positieve bijdrage aan de samenleving centraal staan.
Daarnaast werken we samen met organisaties zoals UK Sport om sporters te helpen uitgroeien tot mensen die positieve maatschappelijke verandering in gang zetten. Ook bouwen we samen aan projecten die de sportwereld verder verbeteren.
Als we merken dat er ergens behoefte aan is, ontwikkelen we zelf nieuwe programma’s. Het beste voorbeeld is ons Global Mentorship Program, dat inmiddels veertien edities heeft gehad.
Gedurende een jaar koppelen we jonge sporters aan ervaren sporters uit verschillende landen en sporten. Naast persoonlijke begeleiding worden alle deelnemers onderdeel van een internationale gemeenschap waarin ze workshops volgen, ervaringen delen en van elkaar leren.
“Voor jonge sporters is het ontzettend waardevol om iemand naast zich te hebben die dezelfde weg al heeft afgelegd. Maar misschien nog interessanter is wat het programma doet voor de mentoren zelf.”
Alle mentoren geven aan dat het begeleiden van een andere sporter ook hun eigen prestaties heeft verbeterd. Dat is opvallend, omdat het laat zien dat anderen helpen niet ten koste gaat van topsportprestaties. Onze ervaring laat juist het tegenovergestelde zien.
In veel sportomgevingen staat winnen nog altijd boven alles. Hoe kunnen organisaties een gezondere cultuur creëren zonder in te leveren op topprestaties?
Die vraag krijgen we heel vaak.
Veel mensen denken nog steeds dat topsporters zich als machines moeten gedragen en alles wat hen mens maakt opzij moeten zetten om de beste prestaties te leveren. Mijn ervaring is juist het tegenovergestelde.
Dankzij The True Athlete Project heb ik veel topsporters mogen ontmoeten. Op een paar uitzonderingen na geldt: hoe hoger het niveau, hoe beter zij begrijpen hoe ingewikkeld topprestaties eigenlijk zijn.
“Ze weten dat alleen maar hard werken en denken ‘geen pijn, geen winst’ niet genoeg is. Balans, zelfkennis en goed voor jezelf zorgen zijn minstens zo belangrijk.”
Daarom moeten we stoppen met denken dat we moeten kiezen tussen compassie en hoge prestaties. Jarenlang dachten we dat compassie betekent dat je minder hoge eisen stelt. In werkelijkheid is het juist andersom.
Compassie vergroot de motivatie, helpt mensen beter te leren, verkleint de kans op blessures en maakt sporters veerkrachtiger. Het is geen zwakte, maar juist de basis voor langdurig toppresteren.
Mindfulness past binnen die visie. Het doel is niet om sporters minder competitief te maken, maar om hen sterker te maken op een manier die gezond en duurzaam is.
The True Athlete Project en Johan Cruyff Institute werken sinds kort samen. Welke kansen zie je in deze samenwerking?
We zijn heel enthousiast over deze samenwerking.
“Iedereen binnen The True Athlete Project deelt dat enthousiasme, omdat we merken dat beide organisaties dezelfde visie hebben op de rol die sport in de samenleving kan spelen.”
De samenwerking begon tijdens het Sports Education Forum in Tbilisi. Daar organiseerden we samen een workshop en panelgesprek over duurzame prestaties en welzijn. Onder de sprekers waren onder meer de arts van het Georgische nationale voetbalteam en een Georgische professionele tennisster, die waardevolle inzichten deelden.
De reacties van de deelnemers waren erg positief. We voerden een belangrijk gesprek over hoe sport niet alleen kan bijdragen aan sportieve successen, maar ook aan het welzijn van mensen. Nog belangrijker was dat we bespraken hoe organisaties deze ideeën in de praktijk kunnen brengen.
De volgende dag gaven we de workshop Mental Health Beyond 101. Daarin gingen we verder dan de basis van mentale gezondheid. Deelnemers kregen niet alleen nieuwe inzichten, maar ook praktische hulpmiddelen en een concreet actieplan om binnen hun eigen organisatie aan de slag te gaan.
Voor de toekomst willen we meer workshops ontwikkelen voor coaches en leiders, programma’s opzetten waarmee sporters maatschappelijke verandering kunnen stimuleren en samen met Johan Cruyff Institute nieuwe initiatieven ontwikkelen.
Uiteindelijk delen we dezelfde overtuiging: sport kan levens veranderen. Als we erin slagen een sportomgeving te creëren die gezonder en mensgerichter is, wordt die positieve impact alleen maar groter.
