Joyce van Kooten en Edzard Zeinstra, docenten van Johan Cruyff Academy Amsterdam, gaan in op de innovatieve onderwijsvernieuwingen voor topsporters die er recent zijn ingezet
De voortdurende evolutie van de sportindustrie vereist een constante ontwikkeling van studieprogramma’s om nieuwe trends, technologieën en best practices erin op te nemen. Deze ontwikkelingen vragen om continue vernieuwingen in het onderwijs voor topsporters. De studenten van Johan Cruyff Academy Amsterdam krijgen het onderwijs nu op een andere manier aangeboden, niet meer ‘los’ per vak, maar integraal via grotere opdrachten. Tentamens en examens behoren tot het verleden. De veranderingen hebben geleid tot veel positieve reacties, zowel onder docenten als studenten. Een gevolg is dat studenten vaker aanwezig zijn dan voorheen en er minder studieuitval is.
Johan Cruyff Academy biedt topsporters de mogelijkheid om topsport en een full-time studie Sportmarketing, een leerroute van HBO Commerciële Economie, te combineren. Daarnaast biedt de academie een leeromgeving waarin studenten de opgedane kennis direct kunnen toepassen in hun sportcarrière, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van vaardigheden zowel op als buiten het veld.
In dit interview met twee docenten van de Johan Cruyff Academy, Joyce van Kooten en Edzard Zeinstra, gaan we in op de motieven en visie achter de vernieuwingen in het hbo-onderwijs voor topsporters. We gaan in op hoe de studenten nu hun skills ontwikkelen en wat er in de plaats is gekomen van de tentamens en examens en hoe daarbij de kwaliteit van het hbo-onderwijs gewaarborgd blijft.
Docenten van de Johan Cruyff Academy Joyce van Kooten (rechts) en Edzard Zeinstra (links).
Wat houdt de onderwijsverandering bij Johan Cruyff Academy in?
De huidige ontwikkelingen in het onderwijs reiken verder dan het hbo. In de dynamische onderwijswereld, en ook daarbuiten, bestaat op alle niveaus de overtuiging dat elke persoon een unieke ontwikkeling doormaakt en dus ook unieke leerbehoeften heeft. Om aan deze diversiteit te voldoen, moeten we ons onderwijs aanpassen. Het doel van de docenten is daarbij vooral studenten te begeleiden hun kennis en vaardigheden te verbeteren, zodat ze hun individuele leerdoelen bereiken.
Eén van de innovaties die we bij Johan Cruyff Academy Amsterdam hebben doorgevoerd, is dat we het onderwijs aanbieden in leergemeenschappen of studentencommunities. In deze groepen werken studenten samen aan studieopdrachten. Dit betekent dat samenwerkend leren centraal staat in onze aanpak. Twee belangrijke uitgangspunten in het moderne onderwijs daarbij zijn:
- Gepersonaliseerd leren: De nadruk ligt steeds meer op het aanpassen van het onderwijs aan de individuele leerbehoeften van elke student. Dankzij technologie kunnen we onderwijs beter afstemmen op de capaciteiten van elke student.
- Formatief handelen: Hierbij ligt de focus op de continue ontwikkeling en reflectie van de student, in plaats van één toetsmoment aan het einde van een leertraject. Studenten krijgen tijdens het hele leerproces voortdurende ondersteuning en feedback.
Waarom is Johan Cruyff Academy een goede plek om onderwijsinnovaties uit te proberen?
Johan Cruyff Academy biedt al een kwarteeuw maximale flexibiliteit en online en blended leermogelijkheden, zodat topsporters ook tijdens hun toernooien en wedstrijden de mogelijkheid hebben om door te studeren. Bovendien biedt de overzienbare grootte van de Johan Cruyff Academy een geschikte omgeving om onderwijsinnovaties uit te proberen. Onze doelgroep, de topsporters, stelt hoge eisen aan het onderwijs. Is het werkbaar voor hen, dan is het ook werkbaar voor andere studenten. Voor de ontwikkeling van onderwijs en nieuwe curricula is het dus ideaal, om gebruik te maken van onze kennis en ervaringen.
“Johan Cruyff Academy biedt al een kwarteeuw maximale flexibiliteit en online en blended leermogelijkheden, zodat topsporters ook tijdens hun toernooien en wedstrijden de mogelijkheid hebben om door te studeren”
De veranderingen in onze onderwijsmethoden worden ook ingegeven door de veranderende behoeften van het werkveld. In het werkveld werd steeds vaker de afstemming gemist tussen wat studenten tijdens hun opleiding leren en wat ze in de praktijk nodig hebben. Traditioneel werken we in het hbo veel met rapporten en tentamens, oftewel kennistoetsen. Echter, deze manier van werken kwam vaak niet goed overeenkomt met de praktijk. Vooral bij stage- en afstudeerprojecten merkten we dat de studenten op een meer flexibele manier diensten en producten moeten leveren, zoals marketingproducten.
Bedrijven hechten daarom steeds meer waarde aan de juiste vaardigheden. In het bedrijfsleven wordt een juiste skillset steeds belangrijker en meer gewaardeerd, dan kennis die uit een boek kan worden geleerd. Door de vernieuwingen door te voeren, komen we zo beter tegemoet aan de behoeften van zowel het werkveld als de studenten en bereiden we hen goed voor op een succesvolle professionele loopbaan.
Waarom is er gestopt met de examens?
Het probleem lag niet direct bij de examens en toetsen zelf, aangezien we als opleiding op veel vlakken goed scoorden en de studierendementen ook goed waren. Het echte probleem was dat losse vakken in de praktijk geen rol spelen, waardoor het voor studenten steeds moeilijker werd om verbanden te leggen tussen wat ze hadden geleerd en de uitdagingen waar ze in de marketingpraktijk mee te maken kregen.
“In de nieuwe aanpak bij Johan Cruyff Academy leren studenten niet alleen van de feedback van docenten, maar ook veel van de feedback van studiegenoten”
Afgezien van deze verandering, blijven de docenten natuurlijk wel verantwoordelijk voor de beoordelingen van alle studieresultaten. Peer feedback is daarnaast belangrijker geworden. Studenten leren in het nieuwe onderwijs niet alleen van de feedback van hun docenten, maar ook van de feedback van hun medestudenten. Dit helpt hen om kritisch te kijken naar hun eigen werk en dat van anderen, en stimuleert een continue leercyclus waarin ze constant verbeteren en nieuwe inzichten opdoen. In het begin is dat vaak nog even wennen en willen studenten vooral van de docenten horen of iets goed is, maar na verloop van tijd gaan ze inzien dat je ook veel van andere studententeams kunt leren.
Hoe zou je het leermodel van Johan Cruyff Academy omschrijven?
Onze visie bij de Johan Cruyff Academy is gericht op het aantrekkelijk blijven voor het werkveld, nu en in de toekomst. Daarom bieden we toekomstgericht onderwijs aan, waarbij toekomstige professionals leren hoe ze snel kunnen schakelen in de echte beroepspraktijk en welke vaardigheden daarbij belangrijk zijn. Dit vergt specifieke didactische uitgangspunten. We hebben ervoor gekozen om studenten vier uitdagende opdrachten te laten uitvoeren, elk goed voor vijftien studiepunten, en relevant voor de echte praktijk, met echte opdrachtgevers.
Drie belangrijke aspecten aan onze aanpak zijn:
- Samenwerkend leren: Studenten werken samen, binnen de leergemeenschappen en leren ook veel van elkaar, in plaats van dat wij ze simpelweg vertellen wat ze moeten doen. En ze werken ook meer samen met ons, als docenten. Het docententeam geeft meer feedback en staat dichter bij het werk dat de studenten opleveren.
- Geïntegreerd onderwijs: In plaats van losse vakken met elk hun eigen studiepunten, zijn er nu vier projecten van vijftien studiepunten waarin alle leeronderdelen geïntegreerd zijn. Elk project omvat alle aspecten van het leertraject, waardoor kennis en vaardigheden in samenhang worden geleerd.
- Geïntegreerde toetsing: In plaats van afzonderlijke kennistoetsen, werken studenten aan beroepsproducten die beoordeeld worden. Deze aanpak zorgt ervoor dat de toetsing direct gekoppeld is aan de praktijk.
Nu er geen examens zijn, hoe beoordelen jullie het werk van studenten?
De beoordelingen door de docenten zijn niet alleen gebaseerd op theoretische kennis, maar ook op praktische toepassing en samenwerking. Het bereidt studenten beter voor op de praktijk. Wat beoordelen we dan nu precies:
- Grotere opdrachten in de sprints: Gedurende de projecten werken studenten aan diverse opdrachten die we ‘sprints’ noemen. Deze worden door de docenten nagekeken en beoordeeld.
- Eindresultaten van de vier blokken: Aan het einde van elk blok worden de eindresultaten van de projecten beoordeeld.
Bijvoorbeeld, voor het sales project moesten studenten in duo’s een salesstrategie bedenken en individueel uitwerken hoe ze succesvol kunnen zijn met hun salesacties. Zo kunnen studenten zowel als groep studiepunten behalen als individueel. Een goed voorbeeld van hoe we de vakken daarbij integreren is het vak Engels. Voorheen kregen studenten apart een training ‘Engels presenteren’. Nu wordt Engels geïntegreerd aangeboden en moeten studenten in staat zijn om in het Engels een verkooppitch te doen.
Welke uitdagingen verwachten jullie in de toekomst tegen te gaan komen?
Naarmate de studie vordert en de onderwerpen dieper worden behandeld, zullen de uitdagingen toenemen. Ik verwacht dat we ook vaker specialisten zullen gaan inzetten om specifieke onderwerpen te behandelen.
Het afstudeerproject volgt ook bijvoorbeeld vaak nog een vast stramien: de student schrijft een plan van aanpak, doet literatuuronderzoek, schrijft het theoretisch kader, en doet vervolgens een interne en externe analyse, een SWOT-analyse, een confrontatiematrix en schrijft een advies. Echter, wat we de studenten nu leren is dat een marketingproject in de praktijk niet zo standaard verloopt. De aanpak van stage- en afstudeerprojecten zal logischerwijs flexibeler en meer praktijkgericht worden. We zullen studenten voorbereiden op de realiteit dat marketingprojecten vaak onvoorspelbaar zijn en een dynamische aanpak vereisen.
* Header foto: Imke Brommer is een Nederlandse Paralympische wielrenster en een alumna van de Johan Cruyff Academy Amsterdam. Ze behaalde aanzienlijke successen in haar carrière. Ze staat bekend om haar toewijding, hard werken en samenwerking met Larissa Klaassen, haar visueel gehandicapte tandempartner. Samen hebben ze verschillende wereldkampioenschappen gewonnen en een gouden medaille op de Paralympische Spelen van Tokio in 2020.
