Alle docenten van Cruyff Education in Nederland volgen dit academisch jaar de training “Cruyffiaans coachen, het begeleiden van studerende topsporters”
Hoe breng je het gedachtegoed van Johan Cruijff tot leven in je onderwijs? Hoe vertaal je zijn visie op mens, sport en talentontwikkeling naar de studiebegeleiding van topsporters? Wat is nou precies Cruyffiaanse studiecoaching en wat maakt dat bijzonder? Met die vragen begonnen teamleiders van Cruyff Education, onder leiding van Joyce van Kooten, onderwijsexpert en docente Johan Cruyff Academy Amsterdam, een jaar geleden aan de ontwikkeling van de nieuwe training ‘Cruyffiaans coachen, het begeleiden van studerende topsporters’.
Recent hebben docent-trainers Joyce van Kooten en Bram Lomans de eerste trainingsdag verzorgd voor docenten en medewerkers van het Johan Cruyff College Amsterdam. Het werd een bijeenkomst vol energie, reflectie en vooral: samen bouwen aan wat Cruyffiaans coachen nu écht betekent.
Geen opgelegd model, maar samen eigenaar worden
Wat direct opviel: de enorme openheid van de groep. Waar Joyce en Bram vooraf rekening hielden met enige weerstand (“doen we dit niet al jaren goed?”), was de sfeer juist nieuwsgierig en constructief. “We waren niet aan het zenden,” vertelt Bram, “maar we willen graag samen bouwen aan wat Cruyffiaans coachen is. De groep voelde eigenaarschap, en dat is precies wat we wilden bereiken.”
De tweedaagse training is ontworpen als een interactief proces. Niet vanuit regels of dogma’s, maar vanuit dialoog, herkenning en gedeelde waarden. Cruyff Education – dat voorloper en uitblinker is in onderwijs voor en met topsporters — heeft immers al een kwarteeuw ervaring opgebouwd — de training Cruyffiaans coachen helpt de huidige docenten en medewerkers om dat werk te verdiepen en te verbinden.
Cruyffiaans coachen: een holistische, mensgerichte blik
Tijdens de trainingsdag werd duidelijk hoe dicht Cruyffiaans coachen ligt bij de dagelijkse praktijk van de docenten. Toch is de “Cruyffiaanse saus” die het verschil maakt:
- De mens achter de sporter zien. Niet alleen kijken naar sportprestaties of gedrag tijdens de studie, maar het totaalplaatje meenemen: sport, studie, thuissituatie, ambities, mentale belasting.
- Werken vanuit de energie van sport. Topsportanalogieën maken studiethema’s herkenbaar en concreet voor studenten, bijvoorbeeld bij discipline, tegenslagen, motivatie of omgaan met blessures.
- De merkparadoxen van Cruyff Education. Die weerspiegelen wie Johan Cruijff was, zoals intuïtief versus rationeel, idealistisch versus commercieel en rebels versus sociaal – helpen docenten om met meer flexibiliteit om te gaan met complexe situaties.
- Krachtige inspiratie uit Cruijffs leven en quotes. Met kaartjes vol authentieke voorbeelden en uitspraken leren docenten hoe je Johan Cruijffs gedachtegoed praktisch inzet in de begeleiding.
“Hoe gebruik jij dit in je onderwijs en hoe laat jij dit zien aan je student-sporters?” is de rode draad in de training, aldus Joyce.
Het team van Johan Cruyff College Amsterdam met trainers Joyce van Kooten (links-achter) en Bram Lomans (tweede rechts-achter).
Praktische werkvormen met een Cruyff-touch
De training zit vol werkvormen waarin docenten zelf aan de slag gaan, zoals:
- Paradox-rollenspellen om te trainen hoe je opkomt voor een topsporter binnen een onderwijsorganisatie.
- ‘Persona’s’ bouwen op basis van de theorie van Paul Wylleman en het LTAD-model (Long-Term Athlete Development-model), om ‘typische’ student-sporters beter te begrijpen.
- Lesopeningen maken met Cruyff-quotes, een luchtige maar krachtige manier om Cruyffiaans denken in de groep te brengen.
- Reflectie op professionele waarden vanuit de zogenaamde ‘waardenwaaier’ van Cruyff Education, met voorbeelden hoe de negen kernwaarden zichtbaar kunnen worden in de dagelijkse onderwijspraktijk van Cruyff Education.
De werkvormen bleken verrassend herkenbaar én inspirerend, en “de docenten gaven zelf ook aan: dit kunnen we eigenlijk ook zelf gemakkelijk en veel vaker toepassen in onze eigen sessies,” aldus Bram.
De Cruyffiaanse kern: stimuleren van zelfsturing
Een belangrijk thema is zelfregulatie: de topsporters helpen hun eigen studie, planning en beslissingen bewust in eigen handen te nemen. Dit wordt in de training gekoppeld aan:
- De zelfdeterminatietheorie (autonomie, competentie, verbondenheid), om het geheel meer body te geven en in te bedden in algemene concepten die in het onderwijs gangbaar zijn.
- Cruijffs manier van leiderschap: vrijheid geven, ideeën ophalen, maar op beslissende momenten ook knopen doorhakken.
Zelfsturing is niet altijd eenvoudig — vooral bij eigenwijze, gedreven sporters óf collega’s. Maar juist dát maakt het zo Cruyffiaans: “Eigenwijsheid is soms lastig, maar ook heel waardevol,” zegt Joyce. “Het hoort bij topsport en verdient ruimte.”
Bram Lomans (rechts) met twee docenten van Johan Cruyff College Amsterdam
Samen leren, samen groeien — middelbaar en hoger beroepsonderwijs dichter bij elkaar
De training heeft nog een ander effect: docenten van Johan Cruyff College en Johan Cruyff Academy leren elkaar en elkaars onderwijs beter kennen. “Dat versterkt de doorstroom van middelbaar beroepsonderwijs aan Johan Cruyff College naar hoger beroepsonderwijs aan Johan Cruyff Academy en draagt bij aan één herkenbare Cruyff Education identiteit” aldus Bram, “wat ook goed is voor de informatievoorziening naar buiten toe”. Er werden bevlogen gesprekken gevoerd en kennis gedeeld over werkvormen, de invulling van het onderwijs – de “sprints” aan de Johan Cruyff Academy en de “etappes” aan het Johan Cruyff College – en de overeenkomsten en de verschillen in de aanpak van de studiebegeleiding.
Een levend gedachtegoed
Waarom komt deze training juist nu zo sterk van de grond? Volgens Joyce en Bram heeft dat vooral te maken met de noodzaak én de ruimte om Johan Cruijffs academische legacy bewust te blijven voeden, niet langer door de persoon Johan Cruijff zelf, maar door iedereen binnen Cruyff Education, die met topsporters werkt.
Cover photo: Dione Housheer, professioneel handbalster en alumnus & ambassadeur Johan Cruyff Academy Amsterdam, credits photo: Henk Seppen.
